Masowe przekazywanie szkół samorządowych jest sprzeczne z Konstytucją — opinia RPO

Plik umieszczono na stronie 14. 08. 2014 r.

 

Masowe przekazywanie szkół samorządowych podmiotom prywatnym może doprowadzić do zmiany obecnego modelu oświaty na model sprzeczny z postanowieniami Konstytucji RP. Ostrzega przed tym prof. Irena Lipowicz, Rzecznik Praw Obywatelskich, i oczekuje od MEN zajęcia stanowiska w tej sprawie.

Prof. Irena Lipowicz pisze w liście do minister edukacji Joanny Kluzik-Rostkowskiej, że coraz częstsze skargi obywateli zwróciły uwagę RPO na problem przekazywania szkół publicznych do prowadzenia podmiotom prywatnym. Zdaniem RPO skala problemu uzasadnia rozważenie rozwiązania tego problemu w sposób systemowy. Prof. Lipowicz stwierdza, że niektórych przypadkach sytuacja finansowa i demograficzna wymusza przekazanie szkół i jest to ratunek przed ich likwidacją. Niestety, rozwiązanie, które miało w wyjątkowych sytuacjach umożliwić społeczności lokalnej przejęcie prowadzenia szkoły, często staje się „podstawowym założeniem polityki oświatowej jednostek samorządu terytorialnego”.

Rzecznik podaje przykłady takiej polityki. Realizuje ją gmina Hanna na Lubelszczyźnie, pierwsza gmina w Polsce, która nie prowadzi ani jednej publicznej placówki oświatowej. Inny przykład to Gdańsk, miasto które rozpisało przetarg na prowadzenie publicznej szkoły. Dla RPO kluczową kwestią jest fakt, czy takie zmiany w samorządowej oświacie odbywają się w porozumieniu ze społecznością, której dotyczą, czy też są narzucane mieszkańcom przez władze lokalne. Dlatego Rzecznik uważa za niewłaściwe takie zmiany podmiotu prowadzącego, które nie wynikają z woli mieszkańców, lecz z „celowego unikania tych postanowień Karty Nauczyciela, które generują największe koszty”.

RPO przypomina także o tym jaki model systemu oświaty wynika z postanowień Konstytucji RP. Otóż, ustawa zasadnicza zakłada współistnienie sektora publicznego i prywatnego w oświacie, ale jednocześnie gwarantuje powszechną dostępność szkół publicznych. Ustawową gwarancją tej zasady jest m.in. art. 17 ust. 2 i 14a ust. 2 ustawy o systemie oświaty, które stanowią, że sieć placówek oświatowych powinna być na tyle gęsta, by zapewnić każdemu dziecku dostęp do przedszkola i szkoły. Tymczasem — stwierdza RPO — zastępowanie szkół publicznych niepublicznymi ogranicza powszechny dostęp do oświaty. Zwłaszcza tam, gdzie placówki przekazane podmiotom prywatnym stanowią większość!

„Szkoły niepubliczne nie mogą zatem zastąpić publicznych placówek oświatowych w zapewnieniu realizacji konstytucyjnego prawa do nauki. Niezależnie od związanych z tym kosztów, podstawą systemu oświaty musi zatem pozostać odpowiednio gęsta sieć placówek publicznych. Taki model wynika z Konstytucji i nie może być zmieniony ani ustawą, ani, tym bardziej, aktami prawa miejscowego” — pisze prof. Irena Lipowicz. Dodaje, że wątpliwości istnieją nawet wtedy, gdy szkoła po przekazaniu działa dalej jako placówka publiczna. Chodzi bowiem o to, że odpowiedzialność za wykonanie polityki publicznej przejmują podmioty, które nie pochodzą z demokratycznych wyborów, nad którymi społeczność lokalna i władze centralne nie sprawują pełnej i bezpośredniej kontroli.

Według RPO obecna sytuacja wymaga pilnej interwencji ustawodawczej, poprzedzonej refleksją na temat modelu oświaty w Polsce.

Pełna treść listu jest dostępna TUTAJ.
Źródło: www.glos.pl