Wnioski z debaty „Szanse i zagrożenia w edukacji uczniów z niepełnosprawnościami”

Plik umieszczono na stronie 22. 05. 2013 r.

 

W dniu 18 kwietnia 2013 roku odbyła się w Łodzi, z inicjatywy Zarządu Okręgu Łódzkgo Związku Nauczycielstwa Polskiego Ogólnopolska Debata „Szanse i zagrożenia w edukacji uczniów z niepełnosprawnościami”, obejmująca następujące zagadnienia:
1. Sytuacja uczniów niepełnosprawnych w systemie edukacji polskiej.
2. Kształcenie uczniów z niepełnosprawnościami w odniesieniu do Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych.
3. Integracja społeczno–zawodowa, jako efekt edukacji uczniów niepełnosprawnych.

Celem debaty było wskazanie, że reforma edukacji mająca na celu wsparcie ucznia z niepełnosprawnością stworzyła wiele nieporozumień wynikających ze zbyt ogólnikowych rozporządzeń, wielorakich możliwości ich interpretacji, zagrażających prawidłowemu wyrównywaniu szans edukacyjnych i adaptacji społeczno–zawodowej tej grupy uczniów.

W debacie, z udziałem przedstawiciela Ministerstwa Edukacji Narodowej, Biura Rzecznika Praw Obywatelskich, reprezentantów środowiska nauki — pedagogów badających efekty pracy z uczniem niepełnosprawnym w różnych formach kształcenia, uczestniczyli nauczyciele praktycy, rodzice uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi oraz absolwenci szkól specjalnych.

Przedstawiciele MEN oraz Rzecznika Praw Obywatelskich przedstawili aktualny stan prawny ucznia z niepełnosprawnościami oraz działania uwzględniające zadania wynikające z Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych podpisanej przez Polskę w październiku 2012 roku.

W swoim wystąpieniu prof. dr hab. Iwona Chrzanowska z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu zwróciła uwagę na fakt, iż wyniki przeprowadzonych badań wskazują jednoznacznie na lepsze przygotowanie absolwentów szkół specjalnych, zwłaszcza z niepełnosprawnościami intelektualnymi do funkcjonowania społeczno–zawodowego, w porównaniu z uczniami z niepełnosprawnościami kończącymi naukę w systemie kształcenia ogólnodostępnego. Kształcenie specjalne pozwala lepiej wykorzystać środki i potencjał intelektualny zarówno uczniów jak i kadry pedagogicznej, a nauczyciele tych szkół są lepiej przygotowani merytoryczne do działań rewalidacyjnych.

Dr hab. Beata Jachimczak prof. nadzw. Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, potwierdziła większą skuteczność pracy szkół specjalnych, które mimo niekorzystnej atmosfery wokół tego typu kształcenia spełniają swoje zadania w sposób optymalny.

Wystąpienia organizatorów debaty i nauczycieli szkół i ośrodków specjalnych w sposób jednoznaczny podkreśliły skuteczność tego typu placówek w zakresie właściwego przygotowania osób z niepełnosprawnościami do dalszego kształcenia bądź funkcjonowania w społeczeństwie.

Siostra Elżbieta Więckowska i ksiądz Sławomir Szczepaniak, reprezentujący Zakład dla Niewidomych w Laskach podkreślili w swoich wystąpieniach, że osoby z niepełnosprawnościami mają prawo do optymalnej rewalidacji, a baza i zaplecze szkół specjalnych służą właściwemu wsparciu uczniom w danej niepełnosprawności.

Szkoły dla uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi zostały wysoko ocenione przez rodziców i absolwentów tych placówek oraz stowarzyszenia działające na rzecz niepełnosprawnego ucznia.

W wyniku dyskusji uczestnicy zarekomendowali wnioski:

1. Nadal należy uwzględniać trzy drogi kształcenia uczniów z niepełnosprawnościami:
— szkoły specjalne,
— szkoły integracyjne,
— szkoły ogólnodostępne;

2. Rodzice, którzy mają decydujący głos w wyborze drogi edukacyjnej swojego dziecka powinni mieć kompetentną, obiektywną informację oraz wsparcie ze strony powołanych instytucji i organizacji w celu zapewnienia dziecku jak najlepszego rozwoju;

3. Poradnie psychologiczno–pedagogiczne, jako instytucje bezpośrednio powołane do diagnozowania oraz wspierania uczniów i ich rodziców powinny mieć pełną i obiektywną wiedzę, przekazaną natychmiast po zdiagnozowaniu niepełnosprawności, aby móc skutecznie rozwiązywać problemy osób z niepełnosprawnościami;

4. Szkoły ogólnodostępne, przyjmując ucznia z niepełnosprawnością muszą mieć właściwe zabezpieczenie realizacji potrzeb charakterystycznych dla każdej niepełnosprawności oraz możliwości organizacyjne do podjęcia edukacji. Dodatkowe dwie godziny zajęć rewalidacyjnych nie zabezpieczają odpowiedniego wsparcia tym uczniom;

5. Należy wyposażyć wszystkich nauczycieli w szkołach ogólnodostępnych w specjalistyczną wiedzę, która umożliwiłaby pedagogom prawidłową rewalidację osób z niepełnosprawnościami;

6. Ze względu na częste przypadki włączania uczniów lekko upośledzonych w system ogólnodostępny należy zagwarantować tym uczniom kształcenie zawodowe na odpowiednim poziomie ich percepcji, poprzez zwiększenie liczby zawodów tzw. pomocniczych;

7. Należy dostosować formę egzaminów potwierdzających kwalifikacje w zawodzie, zwłaszcza w części teoretycznej dla uczniów z niepełnosprawnościami. Arkusze egzaminacyjne powinny być opracowane zgodnie z niepełnosprawnością i rozporządzeniami MEN. Nowa formuła egzaminów potwierdzających kwalifikacje zawodowe obowiązująca od 1 września 2012 roku jest zdecydowanie trudniejsza dla uczniów upośledzonych umysłowo niż poprzednia forma;

8. Włączanie uczniów z niepełnosprawnościami w system kształcenia ogólnodostępnego bez zagwarantowania właściwego wsparcia edukacyjnego skutkuje, zwłaszcza na etapie ponadgimnazjalnym, wykluczaniem tej grupy uczniów z systemu edukacji, jak również pozbawieniem możliwości odpowiedniego ich przygotowania do funkcjonowania społeczno–zawodowego.

Marek Ćwiek
Prezes Okręgu Łódzkiego ZNP