Szkoły bez świetlic

Plik umieszczono na stronie 20. 03. 2013 r.

 

W co piątej szkole podstawowej nie ma świetlicy, choć zgodnie z prawem być powinna – tak wynika z badania przeprowadzonego przez Związek Nauczycielstwa Polskiego. W tych szkołach, gdzie świetlice są, często łączy się je ze stołówką, a liczba dzieci w grupie niejednokrotnie przekracza dopuszczalne normy.

Przepisy prawa oświatowego stanowią, że świetlica szkolna jest integralną częścią szkoły, przeznaczoną dla uczniów nie tylko klas młodszych, ale przede wszystkim dla uczniów pozbawionych opieki rodziców w czasie ich pracy zawodowej. Prowadzi zorganizowaną działalność opiekuńczo-wychowawczą, w celu racjonalnego wykorzystania czasu wolnego wychowanków.

Podstawą funkcjonowania świetlicy szkolnej jest ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. 2004 Nr 256, poz. 2572 ze zm.). W art. 67 ustawy wymienione są statutowe zadania szkoły, z których wynika, że szkoła publiczna powinna zapewnić uczniom możliwość korzystania ze świetlicy. Za organizację świetlicy odpowiada dyrektor szkoły, a środki finansowe na jej działalność powinien zapewnić organ prowadzący szkołę.

ZNP sprawdził sytuację w 6657 szkołach podstawowych, gimnazjach i szkołach ponadgimnazjalnych. Okazało się, że świetlice działają w 4496 z nich, czyli w 67,54 proc. wszystkich placówek. Jeśli weźmie się pod uwagę tylko szkoły podstawowe (w badaniu uczestniczyło 4119 placówek), to świetlica jest jedynie w 78 proc. Świetlicę ma też 69 proc. gimnazjów i niespełna 19 proc. szkół ponadgimnazjalnych.

Badanie wykazało, że częstym problemem uniemożliwiającym pełne wykorzystanie funkcji świetlicy jest ulokowanie jej w jednym pomieszczeniu ze stołówką. Dotyczy to zwłaszcza szkół podstawowych i gimnazjalnych (w około 32 proc. stołówka i świetlica funkcjonują w jednym pomieszczeniu).

Z przepisów wynika, że liczba uczniów w grupie świetlicowej nie powinna przekraczać 25 na jednego nauczyciela. Z ankiety ZNP wynika, że w co piątej szkole to zalecenie zostało złamane. Problem ten częściej dotyczy gimnazjów niż szkół podstawowych. Ponadto, respondenci wskazywali, że często świetlica ograniczana jest do „przechowalni”, a grupy świetlicowe organizowane są doraźnie, bez ewidencjonowania w dzienniku pracy świetlicy.

Na podstawie badania można także stwierdzić, że:

* tylko w 56 proc. szkół podstawowych i w 32 proc. gimnazjów świetlice funkcjonują przed lekcjami; 
* w prawie 40 proc. szkół podstawowych, w ponad 60 proc. gimnazjów i w ponad 80 proc. szkół ponadgimnazjalnych po lekcjach świetlica jest nieczynna;
* w ponad połowie szkół podstawowych, w co trzeciej szkole gimnazjalnej i ponadgimnazjalnej oraz w powyżej 80 proc. zespołów szkół świetlice funkcjonują w trakcie lekcji.

Badania pokazują, że w realizacji zajęć w świetlicy największy udział mają nauczyciele odbywający je na podstawie art. 42 ust. 2 pkt. 2 Karty nauczyciela. Liczba tych nauczycieli nie przekłada się jednak na pracę świetlicy szkolnej po lekcjach. Oznacza to, że realizacja w praktyce art. 42 ust. 2 pkt 2 KN nie poszerzyła oferty zajęć świetlicowych, natomiast stała się okazją do zastępowania nauczycieli świetlic nauczycielami, którzy realizują tzw. karcianą godzinę. Nauczyciele świetlicowi (tj. zatrudnieni do pracy w świetlicy) stanowią ok. 30 proc. pracujących w świetlicach w szkołach podstawowych i tylko 21 proc. pracujących w świetlicach gimnazjalnych.

„Społeczne zapotrzebowanie na opiekę w świetlicach szkolnych będzie wzrastało, co wiąże się z przemianami gospodarczymi zachodzącymi w kraju i ich wpływem na życie rodzin w kontekście życia jednostkowego (wydłużenie czasu pracy rodziców, brak wystarczającej opieki nad dzieckiem)” – czytamy w raporcie z badania. I dalej: „Świetlica jest miejscem, w którym dzieci spędzają kilka godzin w ciągu dnia, dlatego tak ważne jest, by była dostosowana do ich potrzeb. Obowiązujące od lat przepisy prawa oświatowego nie uwzględniają znaczenia świetlic. Taki stan prawny sprawia wrażenie, jakby działalność świetlic była spychana na margines”.

 

Zobacz także: ŚWIETLICA SZKOLNA analiza wyników badań ankietowych