Karta Nauczyciela - gwarancją jakości oświaty

Plik umieszczono na stronie 12. 07. 2012 r.

 

Wysoka jakość edukacji wymaga pozytywnej selekcji do zawodu, dobrego kształcenia nauczycieli, efektywnego systemu motywacji i oceny ich pracy. Nie można tego zapewnić bez udziału państwa poprzez zagwarantowanie pragmatyki zawodowej.

Niezmiernie ważne dla poziomu kształcenia dzieci i młodzieży jest ranga społeczna zawodu nauczyciela i stabilizacja jego wykonywania. Zasadniczy wpływ na prestiż i atrakcyjność zawodu nauczyciela mają warunki pracy, czyli wysokość wynagrodzenia, wymiar pensum dydaktycznego, zasady zatrudniania i awansowania oraz uprawnienia socjalne. Wszystko to określa pragmatyka zawodowa nauczycieli - ustawa Karta Nauczyciela.

Postulowane przez stronę samorządową zmiany w Karcie Nauczyciela i systemie oświaty wpisują się w tendencję zmierzającą do stopniowego pozbywania się przez państwo odpowiedzialności za stan oświaty, w tym również jakość kształcenia dzieci i młodzieży. Podstawowym celem proponowanych zmian są oszczędności w nakładach samorządów i państwa na edukację oraz prywatyzacja oświaty. Organizacjom samorządowym i niektórym wybitnym ekonomistom należy przypomnieć, że szkoła to nie fabryka, a edukacja to nie towar! W przypadku oświaty większość reguł ekonomii i wolnego rynku nie ma zastosowania.

Medialna nagonka na Kartę Nauczyciela i „przywileje” nauczycieli, która nasiliła się w ostatnim czasie, służy nastawianiu społeczeństwa przeciwko pedagogom, uderza również w uczniów i całą edukację. Zapowiedzi zmian w Karcie Nauczyciela, w sytuacji, kiedy warunkom pracy i płacy nauczycieli w Polsce nadal jest daleko do standardów obowiązujących w Unii Europejskiej, są przykładem krótkowzroczności i braku odpowiedzialności za poziom nauczania oraz rozwój kraju i przyszłość młodego pokolenia. W wydatkach na wykształcenie, porównując wszystkie kraje Unii Europejskiej, Polska wyprzedza jedynie Bułgarię, Rumunię i Litwę.

 
Likwidacja Karty Nauczyciela spowoduje m.in.:
- wydłużenie czasu pracy (pensum zwiększone najczęściej do wymiaru 24-32 godz.);
- obniżenie wynagrodzenia, możliwość wypłaty pensji tylko przez 10 miesięcy;
- niepewność zatrudnienia, brak stabilizacji pracy (stosunek pracy regulowany tylko na podstawie Kodeksu pracy, często poprzez umowy „śmieciowe”);
- likwidację uprawnień socjalnych;
- krótszy urlop wypoczynkowy;
- zatrudnianie tylko „tańszych” nauczycieli – stażystów i kontraktowych.

Karta Nauczyciela nie jest ewenementem. Własny odpowiednik Karty mają również inne grupy zawodowe, np.:
* posłowie i senatorowie,
* samorządowcy,
* policjanci,
* funkcjonariusze służb specjalnych,
* brokerzy,
* doradcy podatkowi,
* hotelarze,
* artyści.

 
Prawdą jest, że Karta Nauczyciela:
- to swoisty zbiorowy układ pracy, który określa konieczne dla specyfiki zawodu nauczycielskiego warunki pracy i uprawnienia socjalne;
- zapewnia kontrolę państwa nad tym, kto podejmuje pracę w zawodzie nauczyciela, jakie obowiązki ma wypełniać i jak się z nich wywiązuje;
- utrudnia zwalnianie z pracy nauczycieli, których poglądy nie są zgodne z panującą koniunkturą polityczną lub nie odpowiadają sympatiom czy antypatiom światopoglądowym lokalnych władz prowadzących szkoły;
- stanowi przeszkodę w manipulowaniu czasem pracy nauczycieli w celu zapewnienia doraźnych oszczędności finansowych lub realizacji innych niż edukacyjne celów.

Nie jest prawdą, że Karta Nauczyciela: 
- zawiera tylko spis przywilejów;
- uniemożliwia zwalnianie nauczycieli i utrudnia zarządzanie kadrą, a przez to stanowi przeszkodę w poprawie jakości pracy szkoły;
- ogranicza możliwość różnicowania nauczycielskich pensji;
- uniemożliwia przydzielanie nauczycielom dodatkowych prac i zadań związanych z dydaktycznymi i wychowawczymi zadaniami szkoły;
- sprowadza awans zawodowy do biurokratycznej procedury;
- powoduje, że polscy nauczyciele pracują najmniej w Europie;
- jest przywilejem tylko polskich nauczycieli - zapisy prawne podobne do regulacji zawartych w Karcie nauczyciela istnieją w wielu innych krajach.

 
Daty z historii pragmatyki zawodowej nauczycieli na świecie i w Polsce:

1946 - idea Karty Nauczyciela została sformułowana na konferencji w Paryżu;
1954 - międzynarodowa „Karta nauczyciela” proklamowana przez Komitet Porozumiewawczy trzech międzynarodowych federacji związków nauczycielskich;
1957 - Międzynarodowy Dzień Karty Nauczyciela ustanowiony podczas Światowej Konferencji Nauczycielskiej w Warszawie, obchodzony dzisiaj na świecie 5 października jako Międzynarodowy Dzień Nauczyciela;
5. 10. 1966 - Rekomendacja w sprawie statusu nauczycieli przyjęta przez Specjalną Konferencję Międzyrządową w sprawie statusu nauczycieli w Paryżu;
1783 - Komisja Edukacji Narodowej wydała „Ustawy dla stanu akademickiego i na szkoły w krajach Rzeczypospolitej przepisane” – pierwszy kodeks prawa szkolnego w Polsce, który zawierał również pragmatykę zawodową nauczycieli;
1923 - ustawa o uposażeniu funkcjonariuszy państwowych i wojska;
1926 - pierwsza polska ustawa o stosunkach służbowych nauczycieli;
1956 - Ustawa o prawach i obowiązkach nauczycieli;
1972 - Karta praw i obowiązków nauczyciela;
26. 01. 1982 - Karta Nauczyciela (niektóre – korzystne dla nauczycieli – zapisy tej wersji Karty zostały uchylone przez kilkanaście nowelizacji, dokonanych po roku 1982).

 
Zachęcamy do lektury komentarzy na temat Karty Nauczyciela:

http://sliwerski-pedagog.blogspot.com/2012/07/kto-nauczycielom-daje-i-odbiera.html
http://chetkowski.blog.polityka.pl/2012/06/19/dolek-dla-nauczycieli/#more-3339
http://wyborcza.pl/1,75515,11941642,Pawel_Huelle_do_Balcerowicza
http://wo.blox.pl/2012/06/Nauczyciele-nie-dajcie-si.html
http://maria-dora.blog.onet.pl/2,ID473863769,index.html
http://niepoprawni.pl/blog/2370/gazeta-wyborcza-zlikwidowac-karte-nauczyciela
http://www.slideshare.net/szkola20/pi-argumentw-w-obronie-karty-nauczyciela-dorota-obidniak-zwizek-nauczycielstwa-polskiego
http://www.slideshare.net/szkola20/czy-karta-nauczyciela-jest-potrzebnamherbst
http://www.instytutobywatelski.pl/7461/blogi/jest-dobrze/karta-nauczyciela-przywilej-z-innej-epoki
http://www.eid.edu.pl/blog/wpis,batalia_o_karte_nauczyciela,871.html

Opracowanie Marek Ćwiek na podstawie:
„Pakt dla edukacji” ZG ZNP
Dorota Obidniak „Pięć argumentów w obronie Karty Nauczyciela”
„Głos Nauczycielski”